تاثیر مراقبت از ظاهر روی سلامت روان

زیبایی درمان است؟ روانشناسی میگوید: بله! سلامت روان فقط به معنای نداشتن بیماری‌ های روانی نیست! بلکه مجموعه ‌ای از احساسات مثبت، آرامش درونی و رضایت از ظاهر و زندگی روزمره شماست که اکثریت افراد جامعه از آن بی بهره هستند، البته باید گفت متاسفانه!

علم جدید روانشناسی باور دارد که حال خوب نتیجه ارتباط نزدیک ذهن، بدن و ظاهر است. درست به همین دلیل است که مراقبت از زیبایی، چه پوست، چه مو، چه ناخن، چه اصلاح و آراستگی چهره، در کنار تغذیه، خواب و ورزش، به یکی از مؤثرترین ابزارهای ارتقای سلامت روان تبدیل شده است.

زیباتر کردن ظاهرتان مستقیما اعتماد به نفس، اخلاق، تعاملات اجتماعیتان را بهبود می دهد، اما در کمتر کتاب یا جلسه روانشناسی در این مورد صحبت شده است! همین روتین ساده رسیدگی به ظاهر، تاثیری به اندازه دارو درمانی، مشاوره و … روی حسی که به خودتان دارید، خواهد داشت. اگر فقط 5 دقیقه فرصت داشته باشید، به علمی ترین شکل این ادعا را ثابت می کنیم:

۱. رابطه مستقیم زیبایی و سلامت روان

مطالعات روانشناسی نشان می‌ دهد زمانی که فرد احساس می‌ کند ظاهرش آراسته، جذاب و مورد توجه است، فعالیت بخش‌ هایی از مغز که مسئول ارزش ‌گذاری، اعتماد به ‌نفس و احساس رضایت هستند، فعال ‌تر می ‌شود. این تأثیر حتی در روزهایی که خلق ‌و خو در وضعیت نابسامانی قرار دارد، می ‌تواند در نقش یک تنظیم‌ کننده احساسی وارد عمل شود.

مراقبت ‌هایی مانند آبرسانی و رسیدگی به پوست، مرتب کردن موها، رسیدگی به ناخن‌ ها، اصلاح فرم یا مدل ابرو میکرو در صورت نیاز یا حتی یک آرایش سبک روزانه، پیام ‌هایی مثبت به ذهن ارسال می ‌کند که:

من ارزشمندم. من مراقب خودم هستم. ظاهر من اهمیت دارد.

این پیام‌ ها مستقیماً روی سلامت روان اثر می ‌گذارند و به همین دلیل است که برای داشتن روان سالم، بهتر است نه به صورت افراطی، بلکه در حد معقول روی زیبایی و آراستگی ظاهری خود تمرکز داشته باشید.

منبع علمی:
Hill, S. E., et al. (2012). The Psychology of the “Lipstick Effect”: How self-enhancing behaviors improve mood and self-worth. Psychological Science.

۲. رابطه مستقیم زیبایی و اعتماد به نفس

بسیاری از افرادی که اضطراب اجتماعی دارند، یکی از دلایل اصلی نگرانی‌ شان ظاهر است. حتی جزییات کوچکی مثل خشکی پوست، بهم ‌ریختگی مو، رنگ‌ پریدگی چهره یا ناخن ‌های نامرتب می‌تواند احساس عدم امنیت و اضطراب در جمع ایجاد کند. تا جایی که بعضی افراد از حضور در جمع احساس ناخوشایندی پیدا می کنند و تمایل به گوشه گیری بیش تر می شود.

با ایجاد یک روتین زیبایی منظم از مراقبت پوست و مو گرفته تا مرتب و قرینه ‌سازی ابرو، پاکسازی پوست، رنگ و کوتاهی مو، خدمات آرایشی یا ناخن، فرد احساس می‌ کند کنترل بیشتری بر ظاهر و حضور خود در اجتماع دارد. البته تمامی این موارد در صورتی است که نیاز به انجام آنها وجود داشته باشد، نه اینکه صرفا با در نظر گرفتن مد روز، به صورت افراطی از خدمات زیبایی استفاده شود.

زمانی که با توجه به خود، ارزشمندتر بودنتان را یادآوری می کنید، پیام های غیر کلامی اما به شدت قدرتمندی را به مغز ارسال می کنید که اشاره می کند:

من هستم، من مهم و ارزشمندم و برای خودم ارزش قائلم.

این پیام‌ها سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال کرده، سطح کورتیزول یا همان هورمون استرس را کاهش می ‌دهد و احساس آرامش را افزایش می ‌دهد. تحقیقات نشان داده‌اند که حتی روتین‌های ساده زیبایی به بهبود خلق ‌و خو، کاهش اضطراب اجتماعی و افزایش احساس کنترل روی خود و شرایط کمک می‌ کنند. این حس کنترل دقیقاً یکی از عناصر مهم درمان ‌های روانشناختی برای کاهش اضطراب است.

منبع علمی:
Piko, B. F., et al. (2017). Self-care, appearance-related routines, and emotional well-being. Journal of Health Psychology.

۳. خود درمانی با رسیدگی به ظاهر

روانشناسان می‌گویند مراقبت از ظاهر نوعی خود درمانی است که به self care شهرت دارد. فعالیتی که هم حس خوب ایجاد می ‌کند و هم میزان هورمون‌ های سلامتی مثل اندورفین و سروتونین را افزایش می ‌دهد.

همان‌طور که ورزش یا یوگا برای ذهن مفید است، رسیدگی به ظاهر و زیباتر کردن آن نیز می‌تواند نقش یک درمان آرام‌ بخش داشته باشد.
مثلاً:

• یک پاکسازی حرفه‌ ای پوست باعث آرام‌ شدن تنش‌ های صورت می‌شود.
• شستشوی تخصصی و ماساژ پوست سر باعث کاهش استرس فیزیکی می‌گردد.
• رنگ یا کوتاهی مو یک تغییر مثبت ظاهری ایجاد می ‌کند که حس تازگی و نشاط می‌دهد.
• یک شینیون یا آرایش مناسب می‌تواند در رویدادهای مهم باعث افزایش شدید اعتماد به ‌نفس شود.

به عبارتی بی دلیل نیست که خیلی از خانم ها بعد از انجام خدمات زیبایی و یا حتی یک حضور ساده در سالن های زیبایی به شدت احساس خوشایندتری دارند و رفتارهای ملایم تری از خود نشان می دهند. توجه به ظاهر و زیبایی نوعی خود درمانی مثبت و سازنده است و توصیه می شود که در هر شرایطی ادامه دار باشد.

منبع علمی:

Jafferany, M., Huynh, D., & Gieler, U. (2021). Neurocosmetics and the skin–brain connection: The influence of cosmetic care on mood and emotional well-being. MDPI – Cosmetics Journal, 8(3), 66.

۴. ایجاد روتین مثبت با مراقبت های زیبایی

داشتن یک برنامه منظم برای رسیدگی به پوست، مو و ناخن، چه در خانه و چه در یک سالن زیبایی حرفه ‌ای، به زندگی شکل و ساختار می ‌دهد. نظم روزانه یکی از مهم‌ ترین عوامل برای کاهش استرس و بهبود سلامت روان است. وقتی فرد بداند هر چند هفته یکبار برای اصلاح، کوتاهی، رنگ مو، ترمیم ناخن، پاکسازی یا سایر خدمات زیبایی وقت مشخص دارد و همه چیز با برنامه زمانی درست و حساب شده پیش می رود:

• احساس کنترل بیشتری بر زندگی پیدا می ‌کند
• کیفیت تصمیم‌ گیری بهتر می‌شود
• از بی‌ حوصلگی، بی‌ نظمی و فشار ذهنی جلوگیری می ‌شود
• و از همه مهم تر اینکه می داند ارزشمند است و به داشتن ظاهر آراسته و زیبا اهمیت می دهد.

به یاد داشته باشید که روتین داشتن در هر کاری، ذهن را آرام می کند و چه بهتر که برای رسیدگی به خود و وقت گذاشتن برای زیبایی و جذابیت، یک روتین منظم ایجاد کنید و به آرامش ذهنی و کاهش اضطراب کمک کنید.

منبع علمی:

• Kearney-Cooke, A., & Tieger, D. (2015). Beauty routines and psychological well-being: How personal care rituals influence mood and perceived control. Body Image, 14, 67-74.

۵. زیبایی بیرونی، انعکاس زیبایی درونی

ظاهر آراسته و جذاب، ذهن انسان را به پذیرش زیبایی و احساس بهتر نسبت به خود هدایت می ‌کند. هرچقدر ظاهر فرد مرتب ‌تر، سالم ‌تر و مراقبت ‌شده ‌تر باشد، مغز نیز پیام‌ های مثبت ‌تری درباره ارزشمندی، توانایی و جذابیت شخص دریافت می ‌کند..

این موضوع هیچ ارتباطی با کمال ‌گرایی یا تلاش برای زیباتر از انتظار بودن و یا شبیه مدل ها شدن ندارد. بحث اصلی احترام به خود است. وقتی فرد برای پوستش وقت می ‌گذارد، موهایش را مرتب می ‌کند، ناخن‌ هایش را تمیز نگه می ‌دارد یا یک تغییر کوچک در چهره ایجاد می ‌کند که خوشایند است، این کارها به مغز می ‌گویند:

من مهم هستم. من شایسته مراقبت هستم.

در روانشناسی، این کار باعث افزایش پذیرش خود یا همان اصطلاحself-acceptance و کاهش انتقاد درونی می‌شود.
به بیان ساده ‌تر:
هر چقدر فرد ظاهر خود را با محبت و توجه مدیریت کند، تصویر ذهنی‌ اش از خودش مهربان ‌تر، سالم ‌تر و قوی ‌تر خواهد شد. این تغییر ذهنی می ‌تواند اخلاقیات، روابط اجتماعی و حتی عزت‌ نفس را به‌ طور چشمگیری بهبود دهد.

در این جدول می توانید نقش مراقبت از زیبایی های ظاهری را در تقویت سلامت روان دقیق تر بررسی کنید.

تفاوت مراقبت از خود با افراط در زیبایی

مراقبت از ظاهر زمانی سالم محسوب می‌ شود که هدف آن ایجاد احساس آرامش، احترام به خود و رسیدگی طبیعی به نیازهای بدن باشد. در این حالت، فرد با انجام کارهایی مثل پاکسازی پوست، مرتب ‌کردن موها، آراسته کردن ناخن‌ ها یا تجربه خدمات زیبایی، احساس شادابی و تعادل ذهنی پیدا می‌کند. خود مراقبتی واقعی بر پایه توجه به نیازهای فردی، افزایش اعتماد به ‌نفس و ایجاد حس ارزشمندی شکل می ‌گیرد، نه بر پایه جلب توجه دیگران. این نوع مراقبت باعث می‌شود فرد با خودش مهربان ‌تر باشد، نه اینکه ظاهر یا جلب توجه و رضایت دیگران را معیار اصلی ارزش‌ گذاری قرار دهد.

اما افراط در زیبایی حالتی است که در آن فرد به ظاهر خود وابسته می‌شود و تلاش برای زیباتر شدن به یک اجبار ذهنی تبدیل می ‌گردد. این رویکرد معمولاً ناشی از مقایسه دائمی با دیگران، فشار شبکه‌ های اجتماعی یا وسواس درباره نقص ‌های کوچک است. نتیجه آن چیزی جز اضطراب، نارضایتی مداوم و کاهش عزت‌ نفس نیست. مرز بین خود مراقبتی سالم و افراط در زیبایی، مرزی احساسی است: اگر رسیدگی به ظاهر حس آرامش و شادابی می ‌دهد، سالم است، اما اگر باعث استرس، وسواس یا احساس ناکافی ‌بودن شود، سالم نیست و باید در این وضعیت عمیق شده و یا حتی از مشاور کمک بخواهید.

زیبایی سلیقه نیست، بخشی از سلامت روان است!

مراقبت از زیبایی فقط برای آراستگی ظاهر، جوان یا جذاب تر به نظر رسیدن و یا حتی خرج کردن پول نیست، بلکه یک رفتار ضروری برای حفظ سلامت روان، افزایش اعتماد به‌ نفس و ایجاد احساس خوب نسبت به خود است. از ساده ترین روتین ها شامل رسیدگی به پوست و مو تا پایه های زندگی سالم مانند خواب کافی، تغذیه مناسب، ورزش و فعالیت منظم روزانه در حال شکل دهی به سلامت روان شما هستند، بی آنکه اطلاعی از آن داشته باشید!

این بار بدون توجه به قضاوت های جامعه در مورد کسانی که به ظاهرشان اهمیت می دهند، فقط و فقط برای اینکه سلامت روانی و جسمی تان را همزمان ارتقا دهید، مراقبت از زیبایی هایتان را به عنوان بخشی از روتین مراقبتی از خود وارد زندگیتان کنید و جایگاهی ارزشمند برای آن قائل باشید. مطمئن باشید که خیلی زود تفاوت را احساس خواهید کرد!

نوشته تاثیر مراقبت از ظاهر روی سلامت روان اولین بار در مجله لایف کالکشن. پدیدار شد.