بسیاری از افراد، به‌ویژه مردان بالای ۵۰ سال، مجبورند بارها در طول شب، به‌دلیل نیاز به رفتن به دستشویی، رختخواب خود را ترک کنند. تکرر ادرار در شب که نوکتوریا (Nocturia) نامیده می‌شود، ممکن است در ابتدا مسئله‌ای جزئی و کم‌اهمیت به نظر برسد. بااین‌حال، به‌مرور زمان می‌تواند بر همه جنبه‌های زندگی از سطح انرژی گرفته تا سلامت و تندرستی فرد، تأثیر بگذارد.
چند بار ادرار کردن در شب طبیعی است؟
یک فرد بالغ در یک دوره ۲۴ ساعته به‌طور متوسط حدود ۶ تا ۷ بار ادرار می‌کند و می‌تواند بدون نیاز به رفتن به دستشویی، بین ۶ تا ۸ ساعت در شب بخوابد. بیدار شدن بیش از یک بار در شب برای تخلیه مثانه، ممکن است با تکرر ادرار شبانه یا شب‌ادراری مرتبط باشد. یک مرد سالم به‌طور معمول، نیازی به بیدار شدن در طول شب و ادرار مکرر شبانه ندارد. البته، بیشتر مردان ممکن است در صورت نوشیدن مایعات زیاد یا مصرف نوشیدنی‌های الکلی پیش از خواب، گاهی مجبور به بیدار شدن برای دفع ادرار شوند.
زمانی که بیدار شدن شبانه برای دفع ادرار به نیازی تکرارشونده و مداوم تبدیل می‌شود (برای مثال، اگر فردی چند بار در هفته یا هر شب، یک یا دو بار برای ادرار کردن بیدار شود)، این وضعیت معمولاً نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای، به‌ویژه بزرگ شدن پروستات است.
تکرر ادرار شبانه در مردان و بیدار شدن در طول شب موجب قطع شدن خواب و ناکافی بودن آن می‌شود. اختلال خواب می‌تواند به کاهش سطح انرژی، احساس خستگی، تحریک‌پذیری در طول روز، نامساعد شدن خلق‌و‌خو، دشواری در تمرکز و کاهش میل جنسی منجر شود. همچنین، کیفیت پایین خواب ناشی از تکرر ادرار می‌تواند بر عملکرد شغلی فرد نیز تأثیر منفی بگذارد.
چرا تکرر ادرار شبانه در مردان ایجاد می‌شود؟
عارضه آزاردهنده تکرر ادرار در شب می‌تواند دلایل زمینه‌ای متعددی داشته باشد. گاهی اوقات، علت ادرار مکرر صرفاً به عادت نوشیدن مایعات در شب یا روند طبیعی افزایش سن مربوط می‌شود. در موارد دیگر، این وضعیت ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل پزشکی از جمله بیماری‌های مرتبط با مثانه یا پروستات باشد. درک علت بروز این مشکل، نخستین گام برای یافتن راهکار مناسب و داشتن خوابی آرام‌تر و باکیفیت‌تر است. به‌طور کلی، تکرر ادرار شبانه در مردان می‌تواند با موارد زیر مرتبط باشد:
- هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات
- بیماری پارکینسون
- سرطان پروستات
- سیستیت بینابینی (التهاب مزمن مثانه)
- سرطان مثانه، سرطان حالب یا سرطان لگنچه کلیه
- سیروز کبدی
به‌علاوه، ادرار مکرر در شب می‌تواند دلایل دیگری داشته باشد که در ادامه، با آن‌ها آشنا می‌شوید.
دیابت بی‌مزه (Diabetes Insipidus)
اختلالی که در آن، بدن نمی‌تواند سطح آب را به‌درستی تنظیم کند. علت آن آسیب به کلیه‌ها یا غده هیپوفیز در مغز است.
سندرم تومور دم‌اسبی (Cauda Equina Tumor)
در این سندرم، تومورهایی در ناحیه ستون فقرات کمری و پایین‌تر از آن ایجاد می‌شوند و دسته‌ای از ریشه‌های عصبی در انتهای پایینی نخاع را درگیر می‌کنند. منشأ این تومورها ممکن است خودِ ستون فقرات کمری بوده یا از سایر نقاط بدن به این قسمت سرایت کرده باشد.
مثانه بیش‌فعال (Overactive Bladder)
از علائم مثانه بیش‌فعال یا پرکار، نیاز مکرر بیمار به دفع ادرار است. همچنین، ممکن است فرد به دلیل انقباضات شدید مثانه، دچار احساسی ناگهانی و غیرقابل‌کنترل برای دفع ادرار شود.
اورتریت (Urethritis)
عفونت باکتریایی مجرای ادرار (لوله‌ای که ادرار از طریق آن از بدن خارج می‌شود) منجر به درد و ترشح عفونت از آلت تناسلی می‌شود. این عارضه اغلب ناشی از بیماری‌های مقاربتی مانند سوزاک و کلامیدیا و همچنین، ویروس‌هایی مانند تب‌خال (هرپس) است و می‌تواند علت تکرر ادرار باشد.
پروستات چه نقشی در تکرر ادرار دارد؟
سلامت پروستات و عملکرد مثانه به‌ویژه در مردان با سن بیشتر از ۵۰ سال، ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند. پروستات غده کوچکی است که درست زیر مثانه و جلوی رکتوم قرار دارد. این غده، مجرای ادرار را احاطه کرده است. پروستات مایعی تولید می‌کند که اسپرم را تغذیه و منتقل می‌کند و نقش مهمی در عملکرد جنسی دارد.
پروستات تأثیر قابل توجهی بر عملکرد ادرار نیز دارد. بزرگ شدن پروستات که معمولاً به دلیل هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH) رخ می‌دهد، می‌تواند به مجرای ادرار و مثانه فشار وارد کند و منجر به علائم ادراری شود. اینجاست که ارتباط پروستات و تکرر ادرار شبانه در مردان آشکار می‌شود.
التهاب پروستات که با نام پروستاتیت شناخته می‌شود نیز می‌تواند در بروز مشکلات مثانه نقش داشته باشد. این التهاب ممکن است با تحریک بافت‌های مجاور از جمله مثانه، منجر به تکرر ادرار، فوریت در دفع ادرار و احساس ناراحتی شود.
همچنین، سرطان پروستات و روش‌های درمانی آن مانند جراحی یا پرتودرمانی نیز می‌توانند عملکرد طبیعی پروستات را مختل کرده و موجب بروز مشکلات ادراری مانند تکرر ادرار در شب شوند.
چه علائمی همراه تکرر ادرار هشداردهنده‌اند؟
ادرار مکرر شبانه ممکن است یکی از نخستین علائم بیماری‌هایی مانند بزرگ شدن پروستات تشخیص داده شود. سایر علائم رایج همراه تکرر ادرار می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- دفع ادرار با دفعات بیشتر در طول روز
- نیاز شدید و ناگهانی به دفع ادرار
- شروع کند و با تأخیرِ جریان ادرار
- چکه‌کردن ادرار برای مدتی پس از پایان ادرار کردن
- احساس اینکه مثانه پس از دفع ادرار به‌طور کامل تخلیه نشده است
- ضعف جریان ادرار که هدایت آن را دشوار می‌سازد
- احساس نیاز به دفع مجدد ادرار، بلافاصله پس از ادرار کردن
اگرچه این علائم اغلب نیازی به درمان ندارند، در صورت ایجاد مشکل، معمولاً قابل درمان‌اند. بااین‌حال، در صورت مشاهده علائم هشداردهنده زیر باید فوراً به پزشک مراجعه کرد:
- ناتوانی در دفع ادرار
- سوزش در دفع ادرار
- وجود هرگونه خون در ادرار
- هرگونه ترشح غیرعادی از آلت تناسلی
اورولوژیست چگونه علت را تشخیص می‌دهد؟
اگر به‌طور مرتب بیش از یک‌بار در شب برای رفتن به دستشویی از خواب بیدار می‌شوید یا اگر این وضعیت با علائم دیگری مانند جریان ضعیف ادرار، دشواری در شروع ادرار یا احساس ناراحتی همراه است، زمان آن رسیده که با یک متخصص اورولوژی مانند دکتر محمدرضا جعفری مشورت کنید.
اورولوژیست ابتدا سابقه پزشکی و وضعیت سلامتی بیمار از جمله چاقی، دیابت، آپنه انسدادی خواب، افسردگی و اختلال نعوظ را بررسی می‌کند. به‌علاوه، ممکن است برای بررسی اندازه و شکل غده پروستات، معاینه مقعدی انجام دهد.
اگر متخصص اورولوژی تشخیص دهد که باید علائم شما دقیق‌تر ارزیابی شوند، ممکن است چند آزمایش زیر انجام شود:
- آزمایش ادرار برای اطمینان از عدم وجود عفونت در پروستات
- آزمایش سنجش سرعت جریان ادرار برای تخمین سرعت دفع ادرار
- سونوگرافی: برای ارزیابی اینکه آیا مثانه به‌طور کامل تخلیه می‌شود یا خیر و همچنین، بررسی عملکرد کلیه‌ها
تست یورودینامیک (نوار مثانه) نیز مجموعه‌ای از آزمایش‌ها روی مثانه برای بررسی عملکرد دستگاه ادراری است که ممکن است در برخی شرایط توصیه شود.
کلام آخر
اگرچه تکرر ادرار شبانه ممکن است با افزایش سن، میزان مایعات دریافتی یا سبک زندگی مرتبط باشد اما اغلب با بیماری‌های قابل‌درمانی همچون بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH)، پرکاری مثانه یا حتی سرطان پروستات نیز ارتباط دارد. رسیدگی زودهنگام به این مشکل می‌تواند تأثیر بسزایی بر کیفیت خواب و سلامت شما در طولانی‌مدت داشته باشد.
منابع
urologyhealth
nm
advancedurology
newyorkurologyspecialists
ubiehealth
manipalhospitals
betterhealth
conradpearson
نوشته بیدار شدن مکرر مردان برای ادرار در شب؛ علامتی که نباید نادیده گرفته شود اولین بار در مجله زندگی بهتر. پدیدار شد.