اگر شبی ملاتونین نخورید و دوباره دیر خوابتان ببرد، شاید فکر کنید به آن وابسته شدهاید. ملاتونین بهعنوان یک مکمل اعتیادآور شناخته نمیشود. برگشت بیخوابی بعد از قطع مصرف هم بهتنهایی نشانه اعتیاد نیست؛ ممکن است مشکل خواب همچنان پابرجا باشد. با این حال، درباره ایمنی مصرف طولانیمدت ملاتونین هنوز اطلاعات کافی نداریم.
نظر متخصص طب خواب درباره اعتیاد به ملاتونین
دکتر ماری هوروات، متخصص طب خواب، در مطلبی در کلینیک کلیولند توضیح میدهد که ملاتونین اعتیادآور شناخته نمیشود و قطع خودِ ملاتونین معمولاً به کم کردن تدریجی مقدار مصرف نیاز ندارد. او میگوید ممکن است بیخوابی پس از قطع به همان وضع پیش از مصرف برگردد. اگر همراه ملاتونین داروی خوابآور تجویزی میخورید، روش قطع آن دارو را از پزشک بپرسید.
شواهد پژوهشی هم به روشن شدن این تفاوت کمک میکنند. در یک کارآزمایی ششماهه، در گروه دریافتکننده ملاتونین آهستهرهش نشانهای از کاهش اثر بهدلیل تحمل دارویی دیده نشد. تحمل دارویی یعنی همان مقدار مصرف، بهمرور اثر کمتری بگذارد. در ارزیابی آژانس دارویی اروپا برای یک فرآورده آهستهرهش هم پس از قطع، نشانهای از وابستگی یا بیخوابی شدیدتر از قبلِ درمان دیده نشد؛ هرچند بیخوابی اولیه میتوانست برگردد. این یافتهها به فرآوردههای بررسیشده مربوطاند.
منبع: health.clevelandclinic.org/melatonin-dependency
چرا بدون ملاتونین دوباره بد میخوابیم؟
فرض کنید پیش از مصرف، اغلب یک ساعت طول میکشید تا خوابتان ببرد. اگر بعد از قطع دوباره حدود یک ساعت بیدار میمانید، ممکن است همان مشکل قبلی برگشته باشد. در پژوهشهای خواب، «بیخوابی برگشتی» به حالتی گفته میشود که پس از قطع یک فرآورده، خواب از وضعیت قبل از شروع مصرف هم بدتر شود.
گاهی هم نگرانی از نخوابیدن باعث میشود خوردن قرص به بخشی از روال شب تبدیل شود. این عادت بهتنهایی نشانه وابستگی جسمی نیست. اگر دغدغهتان این است که بدون کپسول چطور میخوابید، یادداشت کردن ساعت خواب، مدت تقریبی به خواب رفتن و حالتان در روز بعد میتواند در گفتوگو با پزشک کمک کند.

ملاتونین برای چه نوع مشکل خوابی کاربرد دارد؟
ملاتونین هورمونی است که بدن در پاسخ به تاریکی ترشح میکند و در تنظیم چرخه خواب و بیداری نقش دارد. مکمل آن ممکن است در بعضی مشکلات مربوط به زمانبندی خواب، مانند اختلاف ساعت پس از پروازهای طولانی، مفید باشد. به همین دلیل، قبل از انتخاب مکمل مشخص کنید مشکل اصلی دیر به خواب رفتن است، بیدار شدن مکرر در طول شب است یا بههمخوردن ساعت خواب.
اگر مشکل خواب ادامه دارد یا کار و تمرکز روزانهتان را مختل کرده است، پیش از افزایش مقدار ملاتونین برای بررسی علت با پزشک مشورت کنید. بر اساس راهنمای اروپایی بیخوابی، درمان شناختیرفتاری بیخوابی (CBT-I) انتخاب اول برای بیخوابی مزمن در بزرگسالان است. در این درمان روی رفتارها و نگرانیهایی کار میشود که مشکل خواب را ادامه میدهند.
برای مقایسه محصولات ملاتونین و انتخاب گزینه مناسب، روی خرید قرص ملاتونین کلیک کنید.
عوارض و تداخلهایی که باید در نظر گرفت
خوابآلودگی روز بعد، سردرد، سرگیجه و تهوع از عوارض احتمالی ملاتونیناند. اگر خوابآلود یا گیج هستید، رانندگی نکنید. اگر وارفارین، فلووکسامین یا داروهای خوابآور مصرف میکنید، پیش از شروع ملاتونین با پزشک یا داروساز مشورت کنید. برای کودکان و در دوران بارداری یا شیردهی هم بهتر است تصمیم مصرف با پزشک باشد.
پرسشهای رایج
آیا قرص ملاتونین تولید طبیعی این هورمون را متوقف میکند؟
شواهد محکمی وجود ندارد که نشان دهد مصرف مکمل، توان بدن برای ساخت ملاتونین را متوقف میکند. با این حال، محدود بودن اطلاعات درباره مصرف طولانیمدت، دلیل خوبی است که در صورت نیاز مکرر به مکمل، وضعیت خواب را با پزشک بررسی کنید.
اگر ملاتونین دیگر مثل قبل اثر نکند چه کار کنیم؟
کم شدن اثرِ احساسشده بهتنهایی نشانه اعتیاد نیست. پیش از افزایش مقدار یا عوض کردن محصول، به تغییر ساعت خواب، مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و شروع داروهای تازه توجه کنید. اگر مشکل ادامه دارد، مدت و الگوی بیخوابی را با پزشک در میان بگذارید
نوشته آیا قرص ملاتونین اعتیادآور است؟ نظر دکتر متخصص اولین بار در مجله زندگی بهتر. پدیدار شد.