معرفی بازی هایی با پیام های محیط زیستی و اجتماعی قوی

اگر به دنبال بازی هایی هستید که در کنار سرگرمی، موضوعات مهم محیط زیستی و اجتماعی را مطرح کنند، آثاری مانند Endling: Extinction is Forever، Terra Nil، Alba: A Wildlife Adventure، Beyond Blue، Never Alone، This War of Mine، Papers, Please و Frostpunk انتخاب های قابل توجهی هستند. بعضی از این بازی ها مستقیما درباره تخریب محیط زیست و انقراض گونه ها هستند و بعضی دیگر با پرداختن به جنگ، فقر، مهاجرت، فرهنگ، قدرت و مسئولیت اجتماعی، بازیکن را با تصمیم های اخلاقی روبه رو می کنند.

بازی های ویدیویی همیشه صرفا برای سرگرمی ساخته نمی شوند. بعضی آثار تلاش می کنند بازیکن را وادار کنند درباره پیامد تصمیم هایش فکر کند یا یک موضوع اجتماعی و محیط زیستی را از زاویه ای تجربه کند که در رسانه های معمول کمتر دیده می شود. در این مطلب از مجله زیبا زیست، سراغ بازی هایی رفته ایم که پیام های محیط زیستی یا اجتماعی آنها بخش مهمی از روایت و تجربه بازی است.

Endling: Extinction is Forever؛ زندگی در جهانی که انسان ها نابودش کرده اند

Endling: Extinction is Forever یکی از مستقیم ترین نمونه ها برای نشان دادن پیامدهای تخریب محیط زیست در یک بازی ویدیویی است. بازیکن در نقش آخرین روباه مادر روی زمین قرار می گیرد و باید از توله های خود در جهانی که به دلیل فعالیت انسان ها به شدت آسیب دیده محافظت کند.

آلودگی، تخریب زیستگاه ها، زباله و بهره برداری از منابع طبیعی فقط پس زمینه داستان نیستند؛ این عوامل مستقیما روی مسیر بقا تاثیر می گذارند. بازیکن باید برای پیدا کردن غذا، انتخاب محل امن و محافظت از توله ها تصمیم بگیرد و همین موضوع مفهوم شکنندگی اکوسیستم را به تجربه ای شخصی تبدیل می کند.

پیام اصلی Endling بیش از آنکه یک شعار درباره محیط زیست باشد، احساسی است: وقتی یک زیستگاه از بین می رود، پیامد آن فقط از دست رفتن یک منظره طبیعی نیست؛ زندگی موجوداتی که در آن زیستگاه زندگی می کنند نیز به خطر می افتد.

Terra Nil؛ شهری که هدفش ساخته شدن نیست

Terra Nil ایده ای متفاوت دارد. در بیشتر بازی های شهرسازی، بازیکن باید یک شهر را گسترش دهد، منابع بیشتری به دست آورد و ساخت و ساز را ادامه دهد. اما Terra Nil این منطق را برعکس می کند.

در این بازی باید یک سرزمین خشک و آلوده را دوباره به یک اکوسیستم زنده تبدیل کنید. پاکسازی خاک، ایجاد پوشش گیاهی، پاکسازی آب ها و فراهم کردن شرایط مناسب برای بازگشت حیات وحش، بخش اصلی گیم پلی هستند. پس از انجام کار نیز باید سازه های خود را جمع آوری کنید تا منطقه تا حد امکان بدون ردپای انسانی باقی بماند.

این ایده باعث می شود Terra Nil درباره مفهوم «رشد» نیز سوال جالبی مطرح کند. آیا همیشه بیشتر ساختن به معنای پیشرفت است؟ بازی پاسخ متفاوتی ارائه می دهد: گاهی موفقیت واقعی زمانی اتفاق می افتد که طبیعت بتواند دوباره بدون دخالت انسان به حیات خود ادامه دهد.

Alba: A Wildlife Adventure؛ وقتی یک کودک برای نجات طبیعت دست به کار می شود

Alba: A Wildlife Adventure از نمونه های خوش حال و خانوادگی این فهرست است، اما پیام آن ساده و سطحی نیست. داستان درباره دختری به نام آلبا است که در یک جزیره مدیترانه ای متوجه وضعیت نامناسب محیط اطراف و خطراتی می شود که حیات وحش با آنها روبه رو است.

بازیکن در جریان بازی از حیوانات عکس می گیرد، گونه های مختلف را پیدا می کند، برای نجات جزیره تلاش می کند و دیگران را برای همراه شدن با این حرکت تشویق می کند.

نکته جذاب Alba این است که برای انتقال پیام محیط زیستی به فضای آخرالزمانی یا تاریک متکی نیست. بازی نشان می دهد فعالیت اجتماعی، همکاری محلی و توجه به طبیعت می تواند موضوع یک تجربه سرگرم کننده و آرام نیز باشد.

Beyond Blue؛ آشنایی با اقیانوس از نگاه یک پژوهشگر

Beyond Blue بازیکن را به اعماق اقیانوس می برد و تلاش می کند دنیای زیر آب را نه فقط به عنوان یک محیط زیبا، بلکه به عنوان یک اکوسیستم پیچیده و ارزشمند نشان دهد.

در این بازی در نقش Mirai، یک پژوهشگر و غواص اعماق دریا، به بررسی موجودات دریایی و محیط اقیانوس می پردازید. بازی در کنار بخش های اکتشافی، اطلاعات علمی و مستندهایی درباره اقیانوس و موجودات دریایی ارائه می کند.

پیام محیط زیستی Beyond Blue بیشتر از جنس آگاهی بخشی است. بازی تلاش می کند بازیکن ابتدا با عظمت و پیچیدگی اقیانوس ارتباط برقرار کند و سپس ارزش شناخت و حفاظت از آن را بهتر درک کند.

Never Alone؛ طبیعت، فرهنگ و اهمیت جامعه

Never Alone: Kisima Ingitchuna از نظر پیام اجتماعی با بسیاری از بازی های این فهرست تفاوت دارد. این بازی با همکاری اعضای جامعه بومی Iñupiat در آلاسکا ساخته شده و داستان، محیط و روایت آن ریشه در فرهنگ و داستان های این جامعه دارد.

بازیکن در نقش Nuna و روباه همراه او در یک سرزمین یخ زده حرکت می کند و برای حل معماها باید از توانایی های هر دو شخصیت استفاده کند. همکاری میان انسان و طبیعت و همچنین اهمیت انتقال دانش میان نسل ها، از موضوعات مهم بازی است.

به همین دلیل Never Alone را می توان نمونه ای مهم از استفاده بازی ویدیویی برای معرفی یک فرهنگ دانست؛ فرهنگی که در آن رابطه انسان با طبیعت، حیوانات، جامعه و نسل های گذشته بخش مهمی از هویت اجتماعی است.

This War of Mine؛ جنگ از نگاه کسانی که سرباز نیستند

This War of Mine یکی از قدرتمندترین نمونه های بازی های اجتماعی است. برخلاف بسیاری از بازی های جنگی، بازیکن در نقش یک سرباز حرفه ای یا فرمانده نظامی قرار نمی گیرد. شما گروهی از غیرنظامیان هستید که تلاش می کنند در یک شهر محاصره شده زنده بمانند.

کمبود غذا و دارو، خطر تک تیراندازها، سرقت، بیماری، تصمیم های دشوار و تلاش برای زنده ماندن، بخش اصلی تجربه را تشکیل می دهند. به همین دلیل جنگ در این بازی بیشتر از زاویه تاثیر آن بر زندگی مردم عادی دیده می شود.

پیام اجتماعی بازی در همین تغییر زاویه دید شکل می گیرد. وقتی جنگ را از جایگاه یک غیرنظامی تجربه می کنید، مفاهیمی مانند پیروزی و شکست دیگر فقط به نتیجه یک نبرد وابسته نیستند؛ زنده ماندن، حفظ خانواده و کمک به دیگران نیز اهمیت پیدا می کند.

Papers, Please؛ وقتی یک تصمیم اداری می تواند زندگی یک انسان را تغییر دهد

Papers, Please یکی از بازی هایی است که با استفاده از یک شغل ظاهرا ساده، موضوعات پیچیده ای درباره قدرت، مرزها، مهاجرت، فقر و اخلاق فردی مطرح می کند.

بازیکن در نقش یک مامور کنترل مرزی قرار می گیرد و باید مدارک افرادی را که قصد ورود به کشور خیالی Arstotzka دارند بررسی کند. در ظاهر، کار شما فقط بررسی گذرنامه و مدارک است؛ اما با پیشرفت بازی، تصمیم های کاری شما می توانند روی زندگی افراد و حتی خانواده خودتان تاثیر بگذارند.

قدرت Papers, Please در این است که بازی به جای ارائه یک پاسخ مستقیم درباره درست یا غلط بودن تصمیم ها، بازیکن را در موقعیت تصمیم گیری قرار می دهد. شما باید میان اجرای قوانین، تامین هزینه زندگی خانواده و گاهی کمک به انسانی که با یک مشکل جدی روبه رو شده است، انتخاب کنید.

Frostpunk؛ جامعه در مرز فروپاشی

Frostpunk یک بازی بقا و مدیریت جامعه است که در جهانی گرفتار سرمای شدید اتفاق می افتد. بازیکن رهبر آخرین شهر باقی مانده روی زمین است و باید برای تامین گرما، غذا، درمان و زیرساخت های ضروری تصمیم بگیرد.

اما چالش اصلی فقط مدیریت منابع نیست. شما باید درباره قوانین جامعه، شرایط کار، مراقبت های پزشکی، توزیع غذا و نحوه برخورد با بحران ها نیز تصمیم بگیرید. بازی عمدا شرایطی ایجاد می کند که در آن تصمیم اقتصادی یا مدیریتی می تواند پیامد اخلاقی داشته باشد.

Frostpunk در واقع درباره این سوال است که وقتی منابع محدود هستند و بقا در خطر است، یک جامعه تا چه اندازه می تواند برای زنده ماندن آزادی و رفاه افراد را محدود کند؟ بازی به بازیکن اجازه می دهد مسیر سختگیرانه یا انسانی تری انتخاب کند، اما هر انتخاب هزینه خودش را دارد.

این بازی ها چه چیزی را متفاوت می کنند؟

وجه مشترک این بازی ها این نیست که همه آنها یک پیام واحد دارند. تفاوت اصلی در این است که موضوع مورد نظرشان را از طریق «تجربه کردن» منتقل می کنند.

در Endling، تخریب طبیعت را از زاویه بقای یک خانواده حیوانی می بینیم. در Terra Nil، بازسازی اکوسیستم به خود گیم پلی تبدیل شده است. Alba همکاری اجتماعی برای حفاظت از محیط زیست را تجربه پذیر می کند و Beyond Blue بازیکن را با دنیای اقیانوس و علم آشنا می کند.

در طرف اجتماعی نیز Never Alone درباره فرهنگ و انتقال دانش است، This War of Mine پیام ضد جنگ و همدلی با غیرنظامیان را دنبال می کند، Papers, Please بازیکن را با مسئله قدرت و انتخاب اخلاقی روبه رو می کند و Frostpunk درباره مدیریت جامعه در شرایط بحرانی سوال های دشواری مطرح می کند.

کدام بازی برای چه نوع بازیکنی مناسب تر است؟

آیا بازی های ویدیویی می توانند روی نگاه ما به مسائل اجتماعی تاثیر بگذارند؟

قدرت بازی در این است که بازیکن معمولا فقط تماشاگر نیست. وقتی یک تصمیم را خودتان می گیرید و پیامد آن را می بینید، موضوع می تواند تاثیر متفاوتی نسبت به خواندن یک متن یا تماشای یک گزارش داشته باشد.

البته یک بازی به تنهایی نمی تواند شناخت کاملی از مسائل پیچیده ای مانند تغییرات محیطی، جنگ، مهاجرت یا بحران های اجتماعی ایجاد کند. اما می تواند نقطه شروعی برای پرسش، گفت و گو و جست و جوی بیشتر باشد. به همین دلیل برخی بازی های اجتماعی و محیط زیستی فراتر از سرگرمی مورد توجه قرار گرفته اند.

کلام آخر

بازی هایی مانند Endling، Terra Nil و Alba نشان می دهند که موضوع حفاظت از طبیعت می تواند مستقیما وارد ساختار بازی شود و فقط به یک پیام تبلیغاتی محدود نماند. Beyond Blue نیز از مسیر اکتشاف و علم، توجه بازیکن را به اقیانوس جلب می کند.

در بخش اجتماعی، Never Alone، This War of Mine، Papers, Please و Frostpunk هر کدام از زاویه ای متفاوت سراغ موضوعاتی مانند فرهنگ، جنگ، مهاجرت، قدرت، مسئولیت و اخلاق می روند. همین تفاوت زاویه دید است که باعث می شود این آثار ارزش تجربه کردن و حتی گفت و گو درباره آنها را داشته باشند.

سوالات متداول

بهترین بازی محیط زیستی برای شروع کدام است؟

اگر تجربه ای آرام و استراتژیک می خواهید، Terra Nil انتخاب مناسبی است. اگر داستان احساسی و جدی ترجیح می دهید، Endling گزینه تاثیرگذارتری است.

کدام بازی درباره انقراض حیوانات و تخریب طبیعت است؟

Endling: Extinction is Forever به صورت مستقیم تخریب زیستگاه، آلودگی و خطر انقراض را در مرکز داستان و گیم پلی خود قرار می دهد.

کدام بازی درباره بازسازی محیط زیست است؟

Terra Nil یکی از شاخص ترین نمونه هاست؛ بازیکن باید سرزمین های آلوده و بی جان را پاکسازی کند و اکوسیستم های سالم ایجاد کند.

کدام بازی برای آشنایی با فرهنگ های بومی مناسب است؟

Never Alone: Kisima Ingitchuna با همکاری اعضای جامعه Iñupiat ساخته شده و داستان ها، فرهنگ و دیدگاه این جامعه بومی آلاسکا را وارد تجربه بازی می کند.

کدام بازی پیام ضد جنگ قدرتمندی دارد؟

This War of Mine جنگ را از دید غیرنظامیانی روایت می کند که در یک شهر محاصره شده برای زنده ماندن تلاش می کنند و به همین دلیل پیام انسانی و ضد جنگ پررنگی دارد.

Papers, Please درباره چیست؟

این بازی بازیکن را در نقش مامور کنترل مرزی قرار می دهد و از طریق تصمیم های روزمره درباره موضوعاتی مانند مهاجرت، قدرت، قوانین، فقر و انتخاب های اخلاقی صحبت می کند.

آیا Frostpunk یک بازی محیط زیستی است؟

Frostpunk به اندازه Terra Nil یا Endling مستقیما یک بازی محیط زیستی نیست، اما جهانی گرفتار سرمای شدید را به عنوان زمینه ای برای بررسی بقا، مدیریت منابع، جامعه و پیامدهای تصمیم های انسانی به کار می گیرد.